Ngữ pháp tiếng Nhật thường bị xem như một bức tường không thể vượt qua. Nhưng sự thật là ngữ pháp tiếng Nhật vô cùng logic và hầu như không có ngoại lệ bất quy tắc. Về mặt chia động từ, tiếng Nhật còn đơn giản hơn hẳn tiếng Anh mà nhiều bạn đã học ở trường: không có bảng động từ bất quy tắc dài dằng dặc kiểu go – went – gone, cũng không phải đổi động từ theo ngôi như I eat – he eats.
Giống tiếng Việt, danh từ tiếng Nhật không phân giống đực, giống cái và không phải biến đổi theo số nhiều. Động từ chỉ có hai thì chính: quá khứ và hiện tại (phi quá khứ). Chỉ cần nắm vững quy tắc cốt lõi về trật tự câu và trợ từ, bạn đã có thể tự ghép được hàng trăm câu. Trong bài hướng dẫn cho người mới bắt đầu này, chúng ta sẽ lần lượt đi qua từng điểm cốt yếu.
Quy tắc cốt lõi của động từ
Tiếng Việt, cũng như tiếng Anh, sắp xếp câu theo trật tự Chủ ngữ – Động từ – Tân ngữ (SVO): “Tôi ăn táo”. Tiếng Nhật thì theo trật tự Chủ ngữ – Tân ngữ – Động từ (SOV), tức là nói theo kiểu “Tôi táo ăn”. Quy tắc quan trọng nhất của ngữ pháp tiếng Nhật là: Động từ luôn phải đứng ở cuối câu. Những thành phần khác đều có thể lược bỏ!
8 trợ từ cốt lõi ở trình độ N5
Trợ từ là những từ nhỏ đứng ngay sau danh từ để cho biết danh từ đó giữ vai trò gì trong câu. Hãy hình dung chúng như những chiếc nhãn dán giúp bộ não của bạn nhận ra chức năng của từng từ.
| Trợ từ | Cách đọc | Chức năng ngữ pháp | Câu ví dụ |
|---|---|---|---|
| は | wa (viết là 'ha') | Đánh dấu chủ đề của câu (“Còn về…”, “Nói về… thì”) | 私は学生です。 (Tôi là sinh viên.) |
| が | ga | Đánh dấu chủ ngữ cụ thể thực hiện hành động | 猫がいます。 (Có một con mèo.) |
| を | wo (đọc là 'o') | Đánh dấu tân ngữ trực tiếp của động từ | 水を飲みます。 (Tôi uống nước.) |
| に | ni | Chỉ đích đến, thời điểm hoặc người nhận | 東京に行きます。 (Tôi sẽ đi Tokyo.) |
| で | de | Chỉ nơi diễn ra hành động, hoặc phương tiện, công cụ được dùng | 電車で行きます。 (Tôi sẽ đi bằng tàu điện.) |
| も | mo | Thay cho は/を, mang nghĩa “cũng” | 私も行きます。 (Tôi cũng sẽ đi.) |
| と | to | Nghĩa là “và” (liệt kê đầy đủ) hoặc “cùng với” | 友達と食べます。 (Tôi ăn cùng một người bạn.) |
| へ | e (viết là 'he') | Chỉ hướng di chuyển (“về phía”) | 日本へようこそ! (Chào mừng bạn đến với Nhật Bản!) |
Ghép một câu tiếng Nhật cơ bản
Ghép câu cũng giống như xếp những khối gỗ. Hãy xem cách chúng ta dựng một câu bằng cách lần lượt gắn thêm từng khối, mỗi khối đi kèm trợ từ của nó. Phần trong ngoặc dịch từng chữ theo đúng trật tự tiếng Nhật, rồi đến câu tiếng Việt tự nhiên:
Quy tắc chia động từ cốt lõi (thể lịch sự)
Động từ tiếng Nhật được phân thành động từ đuôi -u (nhóm I) và động từ đuôi -ru (nhóm II), cùng với hai động từ bất quy tắc (する “làm”, 来る “đến”) mà giáo trình ở Việt Nam thường xếp vào nhóm III. Dưới đây là cách chia ở thể lịch sự:
| Thể | Động từ nhóm II (食べる – ăn) | Động từ nhóm I (飲む – uống) |
|---|---|---|
| Hiện tại khẳng định (sẽ làm) | 食べます (tabemasu) | 飲みます (nomimasu) |
| Hiện tại phủ định (sẽ không làm) | 食べません (tabemasen) | 飲みません (nomimasen) |
| Quá khứ khẳng định (đã làm) | 食べました (tabemashita) | 飲みました (nomimashita) |
| Quá khứ phủ định (đã không làm) | 食べませんでした (tabemasendeshita) | 飲みませんでした (nomimasendeshita) |
💡 Áp dụng ngay các quy tắc ngữ pháp:
Đừng học thuộc lòng những bảng chia động từ khô khan nữa. Hãy dùng các bài luyện ngữ pháp tương tác, sinh động của LenGaki để luyện chia động từ và đặt trợ từ cho đúng.
Mở bài học ngữ pháp


