Khi học cách đếm đồ vật trong tiếng Nhật, người Việt có sẵn một lợi thế: chúng ta không nói "hai táo" hay "ba giấy", mà nói "hai quả táo", "ba tờ giấy", "bốn cây bút". Tiếng Nhật cũng vậy: bạn không thể gắn con số thẳng vào danh từ, mà phải dùng một trợ số từ (助数詞, josūshi) phù hợp với hình dạng, kích thước hoặc bản chất của vật đang đếm.
Tuy vậy, đừng vội dịch thẳng loại từ tiếng Việt (cái, con, quyển…) sang tiếng Nhật, vì hai ngôn ngữ chia nhóm khác nhau. 〜本 dùng chung cho bút, chai và ô, trong khi tiếng Việt nói "cây bút", "cái chai", "chiếc ô"; 〜枚 dùng chung cho tờ giấy, tấm vé, chiếc áo phông lẫn cái đĩa. Vị trí trong câu cũng khác: cụm "số + trợ số từ" (二枚, にまい) thường đứng sau danh từ, như りんごを二つ買いました, chứ không đứng trước danh từ như "hai quả táo".
Nếu bạn đang ôn JLPT N5, có 7 trợ số từ cơ bản rất dễ xuất hiện trong đề thi. Bài viết này sẽ giải thích từng trợ số từ, cho bạn thấy nó biến đổi ra sao khi đi với con số, kèm hai câu ví dụ thực tế cho mỗi loại.
Sơ đồ chọn trợ số từ: dùng loại nào?
Khi muốn đếm một vật, hãy đi theo sơ đồ dưới đây để tìm đúng trợ số từ tiếng Nhật:
Ngoại lệ: 1 = hitori, 2 = futari.
Dùng cho giấy, áo sơ mi, đĩa, tem.
Dùng cho bút, chai, ô.
Dùng cho vật tròn, ý tưởng, món khi gọi đồ.
Bảng tra nhanh trợ số từ N5
| Trợ số từ | Dùng để đếm | Số 1, 2, 3 | Lưu ý phát âm |
|---|---|---|---|
| 〜つ (tsu) | Đồ vật vô tri nói chung | ひとつ, ふたつ, みっつ | Khác hẳn cách đọc số thông thường |
| 〜人 (nin) | Người | ひとり, ふたり, さんにん | 1 và 2 bất quy tắc (hitori, futari) |
| 〜本 (hon) | Vật dài, hình trụ | いっぽん, にほん, さんぼん | Biến âm: ippon, sanbon, roppon |
| 〜枚 (mai) | Vật mỏng, dẹt | いちまい, にまい, さんまい | Rất đơn giản, theo quy tắc |
| 〜冊 (satsu) | Sách, tạp chí, vật đóng thành quyển | いっさつ, にさつ, さんさつ | 1 = issatsu, 8 = hassatsu |
| 〜匹 (hiki) | Động vật nhỏ, côn trùng, cá | いっぴき, にひき, さんびき | Biến âm: ippiki, sanbiki, roppiki |
| 〜台 (dai) | Xe cộ, đồ điện, máy tính | いちだい, にだい, さんだい | Rất đơn giản, theo quy tắc |
7 trợ số từ N5 thiết yếu, giải thích kèm ví dụ
1. 〜つ (tsu): đồ vật vô tri nói chung
Dùng cho mọi thứ không có trợ số từ riêng (như đồ vật tròn, ý tưởng, các hộp hay món khi gọi đồ…), và chỉ đếm đến 10. Từ 11 trở lên, bạn dùng số đếm thông thường (ví dụ じゅういち).
Ví dụ 1:
りんごを二つ(ふたつ)買いました。
Ringo o futatsu kaimashita. — Tôi đã mua hai quả táo.
Ví dụ 2:
この部屋にはテーブルが一つ(ひとつ)あります。
Kono heya ni wa teeburu ga hitotsu arimasu. — Trong phòng này có một cái bàn.
2. 〜人 (nin): đếm người
Chỉ dùng để đếm người. Số 1 và 2 là bất quy tắc: ひとり (hitori) và ふたり (futari). Từ 3 (さんにん) trở đi, bạn thêm "-nin" vào sau số đếm thông thường; chỉ cần nhớ 4 người là よにん (yonin), không phải よんにん.
Ví dụ 1:
私の部屋に友達が三人(さんにん)来ます。
Watashi no heya ni tomodachi ga sannin kimasu. — Ba người bạn sẽ đến phòng tôi.
Ví dụ 2:
公園に子供が一人(ひとり)います。
Kouen ni kodomo ga hitori imasu. — Có một đứa trẻ ở công viên.
3. 〜本 (hon / pon / bon): vật dài, hình trụ
Dùng cho bút bi, bút chì, chai, cây cối, con đường, ô (dù) và cành hoa. Chú ý biến âm: 1 (いっぽん), 3 (さんぼん), 6 (ろっぽん), 8 (はっぽん), 10 (じゅっぽん).
Ví dụ 1:
ペンを二本(にほん)貸してください。
Pen o nihon kashite kudasai. — Cho tôi mượn hai cây bút nhé.
Ví dụ 2:
傘を一本(いっぽん)買いました。
Kasa o ippon kaimashita. — Tôi đã mua một cái ô.
4. 〜枚 (mai): vật mỏng, dẹt
Dùng cho tờ giấy, vé, tem, đĩa, quần áo (áo sơ mi, áo khoác), lát bánh mì và nguyên chiếc pizza. Trợ số từ này hoàn toàn theo quy tắc.
Ví dụ 1:
電車の切符を三枚(さんまい)買いました。
Densha no kippu o sanmai kaimashita. — Tôi đã mua ba vé tàu điện.
Ví dụ 2:
Tシャツを二枚(にまい)洗いました。
T-shatsu o nimai araimashita. — Tôi đã giặt hai chiếc áo phông.
5. 〜冊 (satsu): sách vở đóng thành quyển
Dùng cho sách, tạp chí, từ điển, vở và sách mỏng; khá giống "quyển/cuốn" trong tiếng Việt. Chi tiết phát âm: 1 (いっさつ), 8 (はっさつ), 10 (じゅっさつ).
Ví dụ 1:
図書館で本を四冊(よんさつ)借りました。
Toshokan de hon o yonsatsu karimashita. — Tôi đã mượn bốn quyển sách ở thư viện.
Ví dụ 2:
新しい日本語の辞書を一冊(いっさつ)買いました。
Atarashii nihongo no jisho o issatsu kaimashita. — Tôi đã mua một quyển từ điển tiếng Nhật mới.
6. 〜匹 (hiki / piki / biki): động vật nhỏ
Dùng cho chó, mèo, thỏ, côn trùng, cá và ếch. Tiếng Việt dùng "con" cho mọi con vật, nhưng tiếng Nhật tách theo kích cỡ: động vật lớn (như ngựa hay voi) dùng 〜頭 (tou). Chú ý biến âm: 1 (いっぴき), 3 (さんびき), 6 (ろっぴき), 8 (はっぴき), 10 (じゅっぴき).
Ví dụ 1:
私の家には犬が一匹(いっぴき)います。
Watashi no ie ni wa inu ga ippiki imasu. — Nhà tôi có một con chó.
Ví dụ 2:
池に小さな魚が五匹(ごひき)泳いでいます。
Ike ni chiisana sakana ga gohiki oyoide imasu. — Có năm con cá nhỏ đang bơi trong ao.
7. 〜台 (dai): máy móc và xe cộ
Dùng cho ô tô, xe đạp, máy bay, máy tính, ti vi, lò nướng và các loại máy móc cỡ lớn. Trợ số từ này theo quy tắc và đơn giản.
Ví dụ 1:
駐車場に車が二台(にだい)停まっています。
Chuushajou ni kuruma ga nidai tomatte imasu. — Có hai chiếc ô tô đang đỗ ở bãi đỗ xe.
Ví dụ 2:
私たちのオフィスにはパソコンが十台(じゅうだい)あります。
Watashitachi no ofisu ni wa pasokon ga juudai arimasu. — Văn phòng chúng tôi có mười chiếc máy tính.
Cách luyện tập trợ số từ
Thuộc lòng các bảng trên mới chỉ là một nửa công việc. Muốn nói tiếng Nhật trôi chảy, không ngập ngừng, bạn cần luyện chúng trong câu. Mỗi khi nhìn thấy một đồ vật quanh mình (cái cốc, chiếc laptop, con chó), hãy thử đếm nó ngay trong đầu.
Để xem thêm ví dụ, hãy mở trang ngữ pháp về trợ số từ (giải thích bằng tiếng Anh) trong thư viện tra cứu ngữ pháp. Còn nếu cần thêm danh từ để tập đếm, danh sách từ vựng N5 có cách đọc và nghĩa (bằng tiếng Anh) của từng từ.



