Điều khiến người học tiếng Nhật nản nhất không phải là nhớ mặt chữ Kanji, mà là nhớ cách đọc của nó. Không như chữ Quốc ngữ, viết sao đọc vậy, một chữ Kanji có thể có từ 5 cách đọc trở lên, tùy theo từ mà nó xuất hiện. Lý do là chữ Kanji có hai hệ thống cách đọc: âm On (On'yomi, cách đọc gốc Hán) và âm Kun (Kun'yomi, cách đọc thuần Nhật).
Nguồn gốc của hai cách đọc
Thuở xưa, người Nhật đã có tiếng nói riêng (Yamato Kotoba) nhưng chưa có chữ viết. Họ du nhập chữ Hán (Kanji) để ghi chép. Khi làm vậy, họ vừa mang về cách phát âm của người Trung Quốc (âm On), vừa gán các chữ ấy cho những từ tiếng Nhật vốn đã có sẵn (âm Kun).
Cách phân biệt âm On và âm Kun (quy tắc 80%)
Tuy vẫn có ngoại lệ, nhưng có một mẹo rất đáng tin cậy để biết khi nào nên dùng cách đọc gốc Hán và khi nào nên dùng cách đọc thuần Nhật.
Âm Kun (cách đọc thuần Nhật)
Dùng khi chữ Kanji đứng hoàn toàn một mình, hoặc khi có Hiragana đi kèm phía sau (okurigana).
- 水 (Mizu) - Nước (đứng một mình)
- 食べる (Ta-beru) - Ăn (có Hiragana đi kèm)
- 赤い (Aka-i) - Đỏ (có Hiragana đi kèm)
Âm On (cách đọc gốc Hán)
Dùng trong jukugo (từ ghép Kanji), khi hai chữ Kanji trở lên đứng sát nhau, không có Hiragana xen giữa.
- 水道 (Sui-dou) - Hệ thống cấp nước (từ ghép)
- 食堂 (Shoku-dou) - Nhà ăn (từ ghép)
- 赤道 (Seki-dou) - Xích đạo (từ ghép)
Lợi thế của người Việt: âm On và âm Hán Việt đều bắt nguồn từ cách đọc chữ Hán thời xưa, nên nhiều khi nghe khá gần nhau. Chữ 道 trong 水道 đọc là dou, còn âm Hán Việt của nó là “đạo”; 赤道 (seki-dou) chính là từ “xích đạo” trong tiếng Việt. Còn âm Kun thì giống như từ thuần Việt: chữ 水 có âm Hán Việt là “thủy”, nhưng trong lời nói hằng ngày ta dùng từ “nước”, cũng như người Nhật nói mizu. Đừng mong hai bên giống hệt nhau, vì cách phát âm ở mỗi nước đã thay đổi rất nhiều qua hàng thế kỷ, nhưng mối liên hệ này sẽ giúp bạn đoán và nhớ âm On dễ hơn.
Mổ xẻ chữ “nước” (水)
Hãy cùng xem chữ Kanji mang nghĩa “nước” (水).
| Từ | Nghĩa | Cách đọc được dùng |
|---|---|---|
| 水 (Mizu) | Nước (chất lỏng) | Âm Kun. Chữ Kanji đứng một mình. |
| 水道 (Sui-dou) | Hệ thống cấp nước / đường ống nước | Âm On. Từ ghép (Nước + Đường; Hán Việt: thủy đạo). |
| 香水 (Kou-sui) | Nước hoa | Âm On. Từ ghép (Hương thơm + Nước; Hán Việt: hương thủy). |
| 水着 (Mizu-gi) | Đồ bơi | NGOẠI LỆ: từ ghép Kun-Kun. Đôi khi các từ thuần Nhật cứ thế ghép lại với nhau mà không dùng cách đọc gốc Hán. |
Đừng học thuộc cách đọc một cách rời rạc!
Sai lầm lớn nhất của người mới bắt đầu là cố học thuộc mọi cách đọc của một chữ Kanji bằng flashcard: “Được rồi, chữ này đọc là sui và mizu.”
Não bộ không thể ghi nhớ những âm thanh trừu tượng khi không có ngữ cảnh. Thay vào đó, bạn cần học từ vựng. Hãy học từ Mizu. Hãy học từ Suidou. Dần dần, não bạn sẽ tự nhận ra quy luật của âm On và âm Kun.
🧠 Học Kanji trong ngữ cảnh
Mỗi trang Kanji trên LenGaki đều hiển thị âm On và âm Kun của chữ đó cùng với các từ ví dụ dùng những cách đọc ấy, để bạn gặp từng cách đọc ngay trong từ vựng thật. Sau đó, hãy ghi nhớ thật chắc các từ ấy bằng flashcard từ vựng của LenGaki, mỗi thẻ đều có một câu ví dụ ở mặt sau.



